De stuwen in de Maas zijn belangrijk voor de scheepvaart en het waterbeheer, voor het waterleven vormen ze echter een harde barrière. Vissen kunnen er niet zonder hulp voorbij komen. Bij elke stuw ligt daarom een vistrap, specifiek bedoeld voor de stroomopwaartse migratie. Bij sommige is slechts een kleine renovatie nodig, terwijl elders wat meer werk aan de winkel is. Zoals het vervangen van de bekkens en het inlaatwerk, wat onder meer bij de bestaande vistrap van stuw Lith gaat gebeuren.
Waterkrachtcentrale
Bij Lith is sprake van een bijzondere situatie, omdat hier ook een waterkrachtcentrale aanwezig is. De vistrap ligt aan de zijkant daarvan, helemaal aan de buitenkant van het stuw- en sluiscomplex. Landinwaarts trekkende vissen hebben daardoor in bepaalde omstandigheden moeite de ingang te vinden. Ze hebben hier baat bij een extra vistrap tussen de stuw en de sluis, zodat ze het hele jaar door verzekerd zijn van een goede passage.
Stapsgewijs
Afhankelijk van de hoeveelheid water die door de Maas stroomt, kan het verval bij stuw Lith oplopen tot drie meter. De meeste vissen kunnen dat niet in één keer overbruggen omdat dat veel kracht en energie kost. Er komen daarom relatief veel ‘traptreden’ in de nieuwe lusvormige constructie, met elk een verval van 15 centimeter. Een vuilvang houdt drijfvuil tegen en een speciale zijgoot zorgt voor een krachtige lokstroom aan de benedenstroomse kant van de stuw, voor goede vindbaarheid van de ingang.
Lopende gemeentelijke vergunningen
De gemeente Oss heeft eind februari een omgevingsvergunning verleend voor de nieuwe extra vistrap. Belanghebbenden kunnen daar nog tot en met 7 april 2026 bezwaar tegen maken. Inmiddels is daar ook de technische bouwvergunning voor aangevraagd bij de gemeente.
Kaderrichtlijn Water
Het optimaliseren van de vistrappen valt onder de ecologische herstelmaatregelen die Rijkswaterstaat uitvoert langs de Maas vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Andere ingrepen zijn bijvoorbeeld het ‘ontstenen’ van Maasoevers, aanleggen van natuurgeulen en verbeteren van beekmondingen. Dit is nodig omdat het leefgebied van waterplanten en -dieren verstoord is geraakt door allerlei menselijke aanpassingen aan de rivier in de loop van de tijd. De maatregelen hebben als doel de biodiversiteit en ecologische waterkwaliteit te verbeteren.
Planning
De verwachting is dat voor de bouwvak van 2026 bekend is welke aannemer het werk voor de vistrappen gaat uitvoeren. Die bepaalt vervolgens zelf zijn planning en dus ook wanneer de bestaande en nieuw aan te leggen vistrap bij stuw Lith aan de beurt zijn. Alle werkzaamheden moeten wel uiterlijk in december 2027 zijn afgerond, zijnde de eindtijd van het KRW-programma.
Meer weten?
Kijk voor meer informatie op www.samenwerkenaanriviernatuur.nl/maas. Daar is ook een animatie te bekijken over de werking van de vistrappen bij de stuwen. Voor vragen kunt u bellen met de informatielijn van Rijkswaterstaat 0800-8002 (gratis).
